Pilot UL Podręcznik latania samolotem ultralekkim
319 stron dla ucznia-pilota i pilota ultralighta. Zasady lotu, silnik Rotax, pogoda, przestrzeń, nawigacja, radio i sytuacje awaryjne, a do tego 16 wypadków opisanych na podstawie raportów PKBWL i 150 pytań testowych z wyjaśnieniami.
PDF, 319 stron A4. Plik do pobrania od razu po zapłacie. Wydanie drugie, stan prawny: listopad 2026.
- 319stron A4
- 19rozdziałów w 8 częściach
- 150pytań testowych z wyjaśnieniami
- 16wypadków z raportów PKBWL
- 82rysunki i wykresy
Najpierw kabina, potem liczby
Każdy rozdział zaczyna się od tego, co widać i czuć w kabinie. Liczby i przepisy przychodzą wtedy, gdy wiadomo już, do czego służą, a wzory tylko tam, gdzie pomagają coś zrozumieć.
Książka prowadzi w kolejności, w jakiej uczy się pilot: od lotu zapoznawczego i formalności, przez fizykę lotu, budowę samolotu i silnik, po planowanie, sam lot i sytuacje awaryjne. Osobne części dostały człowiek i prawdziwe wypadki, bo pilot zawodzi częściej niż maszyna.
Wszystkie przykłady są liczone dla jednego samolotu: dwumiejscowego górnopłata z silnikiem Rotax 912 ULS o mocy 100 KM, podobnego do maszyn, na których szkoli większość polskich ośrodków. Masa, wyważenie, długość startu i zapas paliwa dotyczą więc stale tej samej maszyny.
W tekście wraca sześć rodzajów ramek: ciekawostki, rady z kabiny, pułapki, listy pod egzamin, porównania do jazdy samochodem i podsumowanie „W pigułce” na końcu każdego rozdziału. Margines zostawia miejsce na własne notatki.
Osiem części w kolejności, w jakiej uczy się pilot
19 rozdziałów i 7 dodatków. Rozdziały są samodzielne, więc można czytać po kolei albo zacząć od tego, co akurat jest potrzebne.
Część I20 stron
Zanim usiądziesz za sterami
Czym w świetle przepisów jest samolot ultralekki, co nim wolno i ile kosztuje latanie. Różnice między świadectwem kwalifikacji a licencjami LAPL i PPL. Droga do świadectwa krok po kroku: lot zapoznawczy, formalności, dziesięć przedmiotów teorii, praktyka i dwa egzaminy.
- 1. Świat ultralightów
- 2. Droga do świadectwa
Część II53 strony
Jak to lata
Kąt natarcia, przeciągnięcie, zakręt i przeciążenie, klapy, efekt przypowierzchniowy. Budowa płatowca, instalacje i przyrządy. Osobny rozdział o silnikach Rotax: liczby, paliwo, olej, oblodzenie gaźnika i objawy usterek.
- 3. Zasady lotu
- 4. Samolot od środka
- 5. Rotax bez tajemnic
Część III62 strony
Zanim wystartujesz
Masa i wyważenie, wysokość gęstościowa, długość startu i lądowania. Pogoda od chmur i frontów po depesze METAR i TAF. Klasy przestrzeni, ATZ, minima dla lotów z widocznością, ustawienia wysokościomierza. Mapa, trójkąt wiatru i plan przelotu krok po kroku.
- 6. Osiągi, masa i wyważenie
- 7. Pogoda
- 8. Przestrzeń i przepisy
- 9. Nawigacja i planowanie przelotu
Część IV52 strony
W powietrzu
Cały lot od przeglądu przedlotowego do zakołowania: start, krąg, stabilne podejście, lądowanie z bocznym wiatrem, odejście na drugi krąg. Korespondencja radiowa z zapisami rozmów. Silnik, który staje przy starcie i w locie, lądowanie zapobiegawcze, pożar, wlot w chmurę, system ratunkowy.
- 10. Lot od hangaru do hangaru
- 11. Radio
- 12. Gdy coś idzie nie tak
Część V19 stron
Człowiek
Niedotlenienie, czad, złudzenia, zmęczenie, stres i presja. Pięć postaw, które kończą się wypadkiem, model sera szwajcarskiego i sposób podejmowania decyzji przed lotem i w locie.
- 13. Ty - najsłabsze i najmocniejsze ogniwo
Część VI33 strony
Lekcje z wypadków
Sześć lat wypadków polskich samolotów ultralekkich w liczbach i 16 zdarzeń opisanych na podstawie raportów PKBWL. Każde ma ten sam układ: przebieg, łańcuch przyczyn i wnioski dla pilota.
- 14. Dlaczego ultralighty spadają
- 15. Historie, z których warto się uczyć
Część VII24 strony
Życie po egzaminie
Plan na pierwsze sto godzin, pierwszy pasażer, nowe lotnisko, powrót po przerwie. Własny samolot: koszt godziny, nowy czy używany, oględziny przed zakupem, dokumenty, obsługa i ubezpieczenie.
- 16. Pierwsze sto godzin
- 17. Własny samolot
Część VIII27 stron
Egzamin
Plan nauki na sześć tygodni, typowe potknięcia i przebieg egzaminu praktycznego. Bank 150 autorskich pytań testowych, po 15 z każdego z dziesięciu przedmiotów, z odpowiedziami i krótkim wyjaśnieniem.
- 18. Jak zdać
- 19. Bank pytań
Dodatki A-G21 stron
Pod ręką
Liczby do zapamiętania, wzór list kontrolnych, reguły kciuka, przeliczniki jednostek, słownik polsko-angielski ze skrótami, karty do wydruku i wykaz źródeł.
- A. Liczby do zapamiętania
- B. Listy kontrolne - wzór
- C. Reguły kciuka
- D. Jednostki i przeliczniki
- E. Słownik polsko-angielski i skróty
- F. Karty do wydruku
- G. Źródła
Osiem stron z książki
Strony w rzeczywistym układzie: rysunki i wykresy w tekście, ramki w kolorach, margines na notatki. Kliknięcie powiększa stronę.
Trzy obliczenia z podręcznika
Te same wzory i liczby co w rozdziałach 3 i 6, dla samolotu przykładowego z książki. Suwaki działają od razu.
- Przeciążenie
- 1,41 g
- Prędkość przeciągnięcia
- 52 kt
- Zapas przy 60 kt
- 8 kt
Przeciążenie w zakręcie bez utraty wysokości zależy wyłącznie od przechylenia, a prędkość przeciągnięcia rośnie z jego pierwiastkiem. Bez klap samolot przykładowy przeciąga przy 44 kt w locie prostym.
Rozdział 3, „Zakręt i przeciążenie”
- Składowa boczna
- 6 kt z prawej
- Składowa czołowa
- 10 kt
Mieści się w granicy 7 kt. Składowa boczna to prędkość wiatru razy sinus kąta między wiatrem a pasem. W przykładzie z dodatku F pilot z nalotem około 50 godzin przyjmuje dla siebie granicę 7 kt, a szkolne ultralighty mają zademonstrowane zwykle 10-15 kt.
Rozdział 6, „Wiatr”
- Start do 15 m
- 467 m
- Z zapasem ×1,33
- 621 m
- Brakuje
- 71 m
Instrukcja samolotu przykładowego podaje 270 m przy masie maksymalnej, na twardej, suchej nawierzchni, bez wiatru. Poprawki się mnoży, a nie dodaje.
Rozdział 6, „Ile pasa naprawdę potrzebujesz”
16 wypadków rozłożonych na ogniwa
W latach 2019-2024 polskie samoloty ultralekkie miały 31 wypadków i poważnych incydentów. W 20 zaczęło się od pilotażu, w 11 od techniki. Rozdział 14 pokazuje scenariusze, które wracają w kółko, a rozdział 15 opisuje 16 zdarzeń na podstawie raportów Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych. Numer raportu stoi przy każdym z nich.
Przykład z rozdziału 15: Milewo, 16 lutego 2024
Raport PKBWL 2024/0004. Samolot poważnie uszkodzony, pasażer lekko ranny. Każde ogniwo można wyjąć, żeby zobaczyć, co wtedy zostaje z łańcucha.
Sześć ogniw, jeden wypadek. Żadne z nich osobno nie wyglądało groźnie.
- Nowy samolot poznaje się z instruktorem, przez kilka godzin, zanim wsiądzie pasażer.
- Po trzech miesiącach przerwy pierwszy lot jest treningiem nad własnym lotniskiem.
- Zmiana planu w ostatniej chwili zabiera uwagę. Gdy nowy pas ma ograniczenie, którego pilot nie przemyślał, lepszy jest dodatkowy krąg.
- Na prostej ręka leży na manetce gazu i pracuje.
- Prędkość sprawdza się co kilka sekund, aż do wyrównania.
- To przeciągnięcie zdarzyło się dwa metry nad ziemią. Na dwudziestu byłoby śmiertelne.
Dla kogo jest ta książka
Dla ucznia-pilota przed egzaminem. Teoria jest ułożona w kolejności szkolenia, każdy rozdział kończy lista rzeczy, które wracają w pytaniach testowych, a bank pytań obejmuje wszystkie dziesięć przedmiotów.
Dla pilota po przerwie. Rozdział 16 daje plan powrotu do wprawy, a dodatki zbierają prędkości, reguły kciuka i listy kontrolne na kilkunastu stronach.
Dla pilota samolotów i szybowców, który przesiada się na ultralighta. Część I porządkuje różnice w przepisach i uprawnieniach, a rozdział 5 jest w całości poświęcony silnikom Rotax.
Dla kupującego pierwszy samolot. Rozdział 17 przechodzi przez koszt godziny lotu, wybór między nowym a używanym, oględziny, dokumenty i pierwsze tygodnie po zakupie.
Podręcznik uczy rozumienia latania. Nie zastępuje instruktora, programu szkolenia ośrodka, instrukcji użytkowania w locie konkretnego samolotu ani aktualnych przepisów i publikacji AIP Polska.
Dlaczego 49 zł
Tekst, rysunki i skład tej książki powstały przy użyciu sztucznej inteligencji, modelu Claude Fable 5.2. Podstawą były przepisy, publikacje AIP Polska, instrukcje producentów i raporty PKBWL. Wykaz źródeł zajmuje dodatek G, a numer raportu stoi przy każdym opisanym wypadku.
Moc obliczeniowa zużyta na napisanie książki i zbudowanie tej strony, liczona po cennikowych stawkach API, kosztowała około tysiąca złotych. Nie było honorariów, drukarni ani magazynu, dlatego podręcznik tej objętości kosztuje 49 zł.
Książka nie przeszła recenzji instruktora. Błędy można zgłaszać na adres [email protected].
Zamówienie
Pilot UL. Podręcznik latania samolotem ultralekkim
Wydanie drugie, 2026. PDF, 319 stron A4, około 9 MB.
49 złpłatność jednorazowa
Po zapłacie otwiera się strona z przyciskiem pobrania. Ten sam link przychodzi na adres e-mail podany w formularzu. Płatność obsługuje Stripe.